شاید ، دوباره ای مرا بازگو شود
ز جامانده ها ،لحظه ای گومگو شود
رفته ها همه مانده درخیال تو
ترسمت، لحظه ها مرا نابگو شود
غمدیده خیال تو ام ،چرا نظر نمی کنی؟
جا مانده درنگاه توام ،مرا نظر نمی کنی ؟
سالها ست بوده این سوال من،چرا؟
لحظه ای زکوچه ما گذر نمی کنی؟
داود یاراحمدی/davood yarahmadi
روز جمعه وبلاگ دخترم _مهدیه رو راه اندازی کردم .مطالب خوبی می نویسه، حیفم اومد توی دفترش بمونه . مهدیه ۷ ساله است و تازه کلاس اول رو تموم کرده ،به قول خودش "با معدل ۲۰"در حال حاضر ترم ۲۱ زبان انگلیسی است و بقول معلمش "بهترین شاگرد کلاسش است و اگه یه روز مهدیه نمی آید ، کلاسش رونقی نداره ". البته یه چیزی دیگه اینکه تا آخر هفته آپلود کردن مطالبش و تنظیم و تغییر عکساشو خودش انجام خواهد داد ، با این اوصاف فکر می کنم جوانترین وبلاگ نویس کشور باشه !
گفتی که تو می آیی!
اما زکدام سو...!؟
چه وقت...!؟
نگفتی...! چون می آیی!
گفتی باران نوید دل ماست .
اما تونگفتی چرا؟!
"بی چتر و بی کلاه" می آیی !
گفتی که تورا در پس فردا نگاهی ست.
تومرا باز نگفتی...! که فردا چه ماهی ست.
گفتم زپریشانی خود ،هست به دریا بکشانم
شاید تو درایی و ...
منی ، هست بفردا بکشانی.
گفتی زخدا!
بودن خود هیچ دمی نیست.
تا زلف اجل پیج نجنبد
به سحر هیچ نمی نیست.
بازم به خیال جمعه زد و
رونق بی بازاری
ماندم زکدام در...!؟
تو مرا باز درآیی...!؟
گفتی که تو می آیی!
اما زکدام سو...!؟
چه وقت...!؟
می آیی؟
داود یاراحمدی/davood yarahmadi
یادم باشد
خدا همین نزدیکی هاست
و تا آمدنش
باران ببارم
یادم باشد بگویم
پیش از آمدنش
حوض خانه ما
ماه نداشت
وسیب خانه مادربزرگم
دستی برای چیدن
یادم باشد
از کوچه که می گذرد
پابه پای سایه اش
رد پی کنم
و جا مانده خیالم را
پراز بودن دوباره اش کنم.
یادم باشد
خدا همین نزدیکی هاست
و تا آمدن باید ببارم.
زین خاطر، فارغ از مدیوم کالبدی قابل ارائه (ادبیات ،مجسمه ، هنرهای تجسمی و ...) ،سیاست دارای هویت وجودی چند لایه است، و با اولین نگاه نمی شود به عمق موضوع و نمایه منقوش شده آن پی برد .
نقطه ، خط ، سطح ، حجم و... به خودی خود عناصری هستند که وقتی با همنشینی مناسب در کنار هم قرار گیرند مفهوم خاص را قالب نموده و در ارائه تفکرات خالق اثر به مخاطب ، تصویر مناسبی را بوجود خواهند آورد، در غیر این صورت کلیه عناصر یاد شده تنها پسامانده تصویری هستند که رویکرد زمان را در رویی ترین سطح خود معنا می کنند.
برای ارائه یک مظروف ، می باید ظرف مناسب داشت. ارائه نیز، خود نیاز به روشی دارد که شاید نوع انتخاب نامناسب آن مخاطب را دچار یک چالش و برخورد ذهنی بدور از مفهوم ارائه شده نماید،حال ممکن است این ظرف یکی از شمایل گفتمانی ارائه شده (ادبیات ،مجسمه ، هنرهای تجسمی و ...) از جانب جوامعه مختلف کنونی باشد.
در این میان ؛کارتون و کاریکاتوردر طول سالیان گذشته یکی از ابزارهای مناسب ارائه مفهوم بوده و هست.در ساده ترین تعریفی که می شود از کارتون و کاریکاتور ارائه داد این است که: درهر چيز معنوي و يا مادي افراط شود ،مبدل به كاريكاتوریا کارتون خواهد شد.
در یک نگاه دقیق تر باید گفت نوع کارکرد و رویکرد جوامع در ارتباط با یکدیگر می باشد که، مفهوم یک کارتون یا کاریکاتور را شکل می دهد و درحقیقت مظروف مورد نظر ظرف را شکل می دهد.
همین عامل خاص بودن است که این گونه از هنرهای تجسمی را شکل داده و شاخص تر نموده است.
اشاره ا ی به دو مفهوم کارتون و کاریکاتور داشته باشیم ؛ شاید با روشن تر شدن مفاهیم روایی این دو کلمه ما را در رسیدن به هدف مورد نظر کمک بیشتر نماید.
"كارتون اغراق و آگرانديسمان شده تمامي هست وجودی بشري مي باشد كه مورد نكوهش یا ارزش قرار گرفته مي شود.اما:
"كاريكاتور"اغراق و تغيیر يافته يك چهره مي باشد كه شايد آثار روحي- رواني شخص مورد نظر را متبلور مي نماياند.
"كارتون "و "كاريكاتور" مفهومي بسيار نزديك به همديگر دارند،آنچه كلمه طرح و كاريكاتور بدان اطلاق مي شود ممكن است تنها يك طرح تمثيلي يا كنايه اي باشد ، یا اين كه هدف به جاي خنداندن ، بيننده را به تفكر وادارد.آنچه از كارتون برمي آيد اين است.
يك اثر كارتون معمولا مقداري تخيل و اغراق را در خود نهفته داشته و مهمتر اينكه در بيان هدف خود از اصطلاحات روزمره و عامه و به همان شكل متداول بهره مي گيرد.گاهي هدف كاريكاتور یا کارتون اين است كه مي خواهد طرح سوال كند.
کارتون از دو وجه متمایز برخوردار است :یکی جنبه عوام پسند و مناسب حال وذوق توده مردم و دیگری،جنبه اجتماعی و بین المللی آن می باشد.
کارتون تنها از عناصر " اغراق موضوع از شکل اصلی " و "مبالغه و بزرگ نمایی " استفاده نمی کند. بلکه از کلیه تضاد ها و عدم تجانسها نیز بهره می گیرد.
عجین شدن با سیاست و نمایاندن روند کاربست های سیاسی یک جامعه در قالب کاریکاتور ،ابعاد و نمایه تازه ای را برای یک نقد و چالش فکری،برای ارائه ناگفته بوجود می آورد.
معمولا" كارتون" به دو شكل بدون شرح و با شرح در لابه لاي نشريات مختلف خودنمايي مي كند كه مقوله با شرح آن به خاطر عجين بودن با نوشتار نزد مردم راحت الحلقوم تر به نظر مي رسد. چراكه پيش از اينكه شخص بيننده خودش را به زحمت بيندازد و در مورد مساله فكر كند، نوشتار اثر خود را انتقال مي دهد.
ولی در کارتون های بدون شرح ؛ مخاطب با توجه با مقدار آشنایی با مفاهیم مختلف عناصر بصری و سمبل ها ، شناخت با جریانات روز سیاسی روز و همچنین نوع نگاه طراح و مطبوعه مورد نظر ، برداشت های ذهنی خود را خواهد داشت.
همچنین ناکافی بودن سطح سواد بصری مخاطب، سیاست زدگی ذهنی جامعه ، اجرای نامناسب در ارائه مفهوم از جانب کارتونیست، خود از عوامل موثر دیگری می باشد که یک مخاطب را دچار توارد ذهنی نموده و بازخوردهای نامناسبی در جامعه با خود همراه خواهد کرد.
در یک کارتون سیاسی ضمن آگراندیسمان کردن جامانده های ذهنی در روند یک جامعه برای مخاطب ، وی را طی یک فرایند زیرکانه لبخند یا تلخند، وادار به بازگشت وخودگشت درونی نموده و برای یک بازگشایی فکری دوباره با خود همگام می کند.
معمولا کارتون های مطبوعاتی دارای یک تاریخ مصرف زمانی می باشند و در صورتی که در زمان خود مورد اسفاده قرار نگیرند مانند خبر های همان روز سوخت خواهد شد.
این عامل (مصرف زمانی) هم می تواند منفی باشد، هم مثبت.
در نگاه منفی، یک اثر کارتونی بخصوص در مواردی که دارای بالن های گفتگو باشدیا اینکه عنوان و موضوعی که به آن پرداخته شده در بالای اثر تیتر شده باشد، درصورتی در زمان خلق اثر استفاده نشود ، حتی شاید نشود بعدها جایی برایش در گوشه ای از مطبوعه پیدا کرد.در حقیقت این گونه کارتون های مطبوعاتی مانند داروهایی هستند که برای از بین بردن عفونت در بدن توصیه می شود که می بایستی در زمانهای مشخصی مورد استفاده قرار گیرند تا اثر شفا بخشی خود را نشان دهند.
امادر نگاه مثبت؛ شاید بشود گفت همین خاص و دقیق بودن در راستای یک موضوع، اثر گذاری بیشتری را نزد بیننده به همراه خواهد داشت.
در این میان دو مبحث پیش می آید؛ یکی اینکه محتوا در قالب یک طرح کاریکاتور و یا کارتونی خلق شده یا برعکس کاریکاتور و کارتون در قالب محتوا به و جود آمده است.
در قسمت اول اینکه موضوع مورد نظر به خودی خود قابلیت پرداختن و تبدیل شدن به یک اثر کارتونی را نداشته ، بلکه کارتونیست است که با عاریه گرفتن موارد ظنز ،هزل ،هجو ،استعاره و....یا کلام موضوع را به سمت یک اثر کارتونی موفق نزدیک می نماید .
ولی در در مورد دوم :وقتی کاریکاتور و کارتون در قالب محتوا به و جود می آید؛در این حالت موضوع و اتفاق یاد شده خودش بقدری طنز آمیز است که طراح تنها به عنوان یک تصویر گرو دفرماسیون عمل نمود و اثر یاد شده را به وجود می آورد.
در هر دوصورت هدف غایی کارتونیست در این کوران تصویرو کلام وارد شده به ذهن مخاطب، به شیواترین روش تصویری مناسب اثری ماندگار با شاکله های قوی وهمسنگ با دلخواسته های وی ارائه دهد.
یک کارتون سیاسی هرچه توانسته باشد ؛سه عنصر:
1- زمان
2- مکان
3- مفهوم
را به خوبی با خود درآمیزد و با شیرازه ای از غلودر طنز ،هزل ،هجو استعاره و.... خوب ارائه دهد ،توانسته مخاطب گزینی نماید و پاشنه آشیل مخاطب که دریافت پیام است، مورد هدف قرار دهد.
زمان:
وقتی که؛ نقطه ،خط، رنگ و... مفهومی از زمان کارکردی یک گروه از جامعه را در کسری از ثانیه نقش می زند، عامل در شکل گیری و ساختار مفهومی یک کارتون مطبوعاتی خواهدبود.
مکان:نمایان منطقه و جغرافیای ترسیمی است که؛ ادبیات ، زبان ، فرهنگ و برداشت خاص مخاطب خود را به همراه دارد.
مفهوم : جا مانده اشارت ، روح دمیده شده در ثابت تصویر ، وقتی
به خودی خود کالبدی ندارد.
داود یاراحمدی
